Trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt với tình trạng thoái hóa đất, chi phí phân bón tăng cao và áp lực giảm phát thải khí nhà kính, than sinh học – hay còn gọi là biochar – đang nổi lên như một giải pháp mang tính đột phá. Biochar là một dạng vật liệu giàu carbon được tạo ra từ sinh khối nông nghiệp như vỏ trấu, rơm rạ, mụn dừa, bã mía thông qua quá trình nhiệt phân trong môi trường yếm khí ở nhiệt độ khoảng 400–500°C. Thay vì bị đốt bỏ gây ô nhiễm không khí, những phụ phẩm này được chuyển hóa thành một tài nguyên có giá trị cao cho đất và cây trồng.
Xem thêm: Than sinh học, công dụng và ứng dụng thực tế của than sinh học
Về bản chất, quá trình nhiệt phân sẽ tách nước và phá vỡ các cấu trúc hữu cơ như cellulose, hemicellulose và lignin trong sinh khối, để lại một khung carbon ổn định, xốp và có diện tích bề mặt rất lớn. Chính cấu trúc vi mao quản này khiến biochar có khả năng giữ nước, giữ không khí và hấp phụ dinh dưỡng vượt trội so với nhiều vật liệu cải tạo đất khác. Các ion dinh dưỡng quan trọng như đạm, kali, canxi hay magiê được “neo giữ” trong mạng lưới lỗ rỗng của biochar, từ đó hạn chế rửa trôi và cung cấp dần cho cây trồng theo nhu cầu sinh trưởng.
Khi được bón vào đất, biochar không chỉ cải thiện tính chất vật lý mà còn nâng cao “sức khỏe sinh học” của đất. Các lỗ rỗng của than sinh học là nơi cư trú lý tưởng cho vi sinh vật có lợi, giúp tăng cường quá trình khoáng hóa, cố định đạm và phân giải chất hữu cơ. Nhiều nghiên cứu trên thế giới cho thấy đất có bổ sung biochar có thể tăng năng suất cây trồng từ 6 đến 17%, bộ rễ phát triển mạnh hơn, khả năng chịu hạn và chống stress của cây được cải thiện rõ rệt. Đặc biệt với những vùng đất cát, đất chua hay đất bạc màu, biochar đóng vai trò như một “bộ khung carbon” giúp ổn định pH, tăng khả năng trao đổi cation và khôi phục độ phì nhiêu lâu dài.
Ở Việt Nam, trấu hun – một dạng biochar sản xuất từ vỏ trấu – đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi. Với hàm lượng carbon cao, giàu kali và silica, trấu hun rất phù hợp cho các loại cây trồng từ lúa, rau màu đến cây ăn quả, hoa lan và cây cảnh. Khi kết hợp với phân hữu cơ và được ủ hoạt hóa trước khi bón, biochar còn giúp giảm đáng kể lượng phân hóa học cần sử dụng, qua đó tiết kiệm chi phí và hạn chế ô nhiễm môi trường đất – nước.
Không chỉ dừng lại ở nông nghiệp, biochar còn mang ý nghĩa môi trường to lớn. Carbon trong than sinh học có thể được “khóa” trong đất hàng trăm năm, góp phần cô lập CO₂ khỏi khí quyển và giảm phát thải khí nhà kính. Đồng thời, khả năng hấp phụ mạnh của biochar giúp giữ lại kim loại nặng, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và các chất ô nhiễm khác, bảo vệ nguồn nước và hệ sinh thái xung quanh.
Với triết lý phát triển hài hòa giữa công nghệ, con người và thiên nhiên, TECHN.JSC tin rằng biochar không chỉ là một sản phẩm cải tạo đất, mà còn là nền tảng cho một nền nông nghiệp tuần hoàn, hiệu quả và bền vững. Việc đưa than sinh học vào canh tác hôm nay chính là đầu tư cho độ màu mỡ của đất đai và an ninh lương thực của ngày mai.
Techngroup